Bakboord en stuurboord zijn twee van de meest gebruikte termen op het water. Toch zorgen ze bij beginners vaak voor verwarring. Links en rechts lijkt eenvoudiger, maar op een boot klopt dat niet altijd. In dit artikel leggen we uit wat bakboord en stuurboord precies betekenen, waar de woorden vandaan komen en hoe je ze makkelijk onthoudt.
Waarom niet gewoon links en rechts?
Op het eerste gezicht lijkt het logisch om gewoon links en rechts te zeggen op een boot. Het probleem is dat links en rechts afhankelijk zijn van de richting waarin iemand kijkt. Als jij met je rug naar de boeg staat, is jouw linkerhand ineens aan de rechterkant van het schip. Dat levert verwarring op, zeker in stressvolle situaties.
Bakboord en stuurboord lossen dat op. Ze zijn altijd gekoppeld aan het schip zelf, niet aan de persoon die erop staat. Bakboord is altijd de linkerzijde van het schip als je naar de boeg kijkt, stuurboord altijd de rechterzijde. Waar je ook staat of zit aan boord, die zijden veranderen nooit.
Een goed voorbeeld is de roeier. Die zit achterstevoren in de boot, met zijn rug naar de boeg. De stuurboordspaan zit dan in zijn linkerhand. Zou je zeggen "pak de linkerspaan", dan weet je niet zeker of dat de bakboord of stuurboordzijde is. Met de juiste term is dat ondubbelzinnig.
Bakboord is rood, stuurboord is groen
Elk schip voert navigatielichten aan beide zijden. Aan bakboord brandt een rood licht, aan stuurboord een groen licht. Dat is een internationale standaard die in 1847 werd vastgesteld door Groot-Brittannië, toen de grootste maritieme macht ter wereld. Waarom juist rood en groen? Dat weet eigenlijk niemand meer precies. De keuze is nooit goed gedocumenteerd. Maar de kleuren zijn sindsdien wereldwijd overgenomen, ook in de luchtvaart en later in het verkeer.
Hoe onthoud je het?
Er zijn meerdere ezelsbruggetjes in omloop om bakboord en stuurboord uit elkaar te houden. De bekendste is het woord GRAS: Groen Rechts Aan Stuurboord. Als je dat onthoudt, weet je meteen ook dat bakboord links is en rood heeft.
Andere geheugensteuntjes:
- Het woord stuurboord bevat twee keer de letter r, net als het woord rechts. Stuurboord is dus rechts.
- Je hart zit aan de linkerkant van je borst. Bloed is rood. Bakboord is links en heeft het rode licht.
- Bak heeft geen r, net als links. Stuur heeft een r, net als rechts.
Voorrangsregels
Bakboord en stuurboord spelen ook een rol in de voorrangsregels op het water. Voor motorschepen onderling geldt dat het schip dat van stuurboord komt voorrang heeft. Het andere schip moet wijken. Bij twee zeilboten die elkaar kruisen en de wind van verschillende zijden hebben, heeft het schip dat de wind van stuurboord krijgt voorrang. Heeft een bakboordschip dan het zeil aan stuurboord staan, dan heeft dat schip voorrang.
Een handige stelregel: zie je het rode navigatielicht van een naderend schip, dan moet jij wijken. Zie je groen, dan heb jij voorrang. Die kleurcodering maakt de regels op het water een stuk eenvoudiger te begrijpen.
Foto door Matheus Bertelli.
