Een buitenboordmotor is een compacte motor die je aan de achterkant van een boot bevestigt. Hij combineert motor, aandrijving en stuurmechanisme in één geheel. Daardoor is hij eenvoudig te monteren en te verwijderen. Maar hoe werkt zo'n motor eigenlijk? In dit artikel leggen we het stap voor stap uit.
Wat is een buitenboordmotor?
Een buitenboordmotor hangt aan de spiegel van een boot, dat is de achterwand. Hij zit dus aan de buitenkant van de boot, vandaar de naam. De motor drijft een schroef aan die in het water draait. Die schroef zorgt voor de voortstuwing.
Buitenboordmotoren zijn er in veel vermogensklassen. Van kleine motoren van 2 pk voor een roeiboot tot zware motoren van meer dan 300 pk voor snelle speedboten.
Uit welke onderdelen bestaat een buitenboordmotor?
Een buitenboordmotor bestaat uit drie hoofddelen. Bovenaan zit de kop met daarin de motor zelf. Het middelste deel is de schacht. Hierdoorheen loopt de aandrijfas van de motor naar de schroef. Het onderste deel dat in het water hangt heet de gondel. Hier zitten de schroef en het tandwiel dat de draairichting omzet.
Hoe werkt de aandrijving?
De motor in de kop zet brandstof om in beweging. Die beweging wordt via de aandrijfas door de schacht naar de gondel geleid. In de gondel zit een tandwielkast die de draaiende beweging omlegt van verticaal naar horizontaal. Daardoor kan de schroef, die horizontaal in het water hangt, draaien en de boot vooruit duwen.
Bij elektrische buitenboordmotoren werkt het principe hetzelfde, maar dan zonder verbrandingsmotor. Een accu levert de stroom en een elektromotor zet die stroom om in beweging.
Hoe stuur je met een buitenboordmotor?
De hele motor draait mee als je stuurt. Door de motor naar links of rechts te draaien, verandert de richting van de schroef en daarmee de richting van de boot. Dit gaat via een handgreep op de motor of via een stuurwiel dat met de motor is verbonden. Op kleinere boten wordt vaak direct gestuurd met de handgreep. Op grotere boten is een stuurwiel gebruikelijker.
Benzine of elektrisch?
Traditionele buitenboordmotoren draaien op benzine. Ze zijn krachtig en geschikt voor hogere snelheden en grotere boten. Het nadeel is dat ze geluid maken en uitstoot produceren. Elektrische buitenboordmotoren worden steeds populairder. Ze zijn stil en stoten minder uit. Ze zijn ideaal voor rustig varen op binnenwateren. Het nadeel is dat de actieradius beperkt is door de capaciteit van de accu.
Buitenboordmotor of binnenboordmotor?
Naast de buitenboordmotor bestaat er ook de binnenboordmotor. Dit is een motor die volledig in de romp van de boot is ingebouwd. De twee typen hebben elk hun eigen voor- en nadelen. Welke het beste past, hangt af van hoe en waar je vaart.
De buitenboordmotor heeft als groot voordeel dat hij goed bereikbaar is voor onderhoud en eenvoudig te vervangen of upgraden is. Je kunt hem omhoog kantelen in ondiep water, wat schade aan de schroef voorkomt. De aanschafprijs ligt over het algemeen lager dan bij een binnenboordmotor. Een nadeel is dat hij zichtbaar aan de achterkant hangt en daardoor kwetsbaarder is voor diefstal.
De binnenboordmotor zit verborgen in de romp. Dat geeft de boot een strakke en nette uitstraling. Omdat de motor ingebouwd is, maakt hij minder geluid. Binnenboordmotoren zijn over het algemeen krachtiger en geschikt voor grotere boten en langere afstanden. Het onderhoud is lastiger omdat de motor minder goed bereikbaar is. Daarnaast is de aanschafprijs hoger en neemt de motor ruimte in beslag binnenin de boot.
Tip: een buitenboordmotor in de bun
Bij sommige boten kun je de buitenboordmotor kwijt in de bun. Dat is een ruimte in de achterkant van de boot waar de motor volledig in wegvalt. Je bestuurt de motor dan via een stuurwiel, net zoals bij een auto. De motor is niet zichtbaar, maar wel volledig bereikbaar voor onderhoud. Zo combineer je het gebruiksgemak van een buitenboordmotor met de uitstraling van een ingebouwde motor.
Een bijkomend voordeel is dat het geluid van de motor wordt gedempt doordat hij in een afgesloten ruimte zit. Boven de bun is ruimte voor een zonnedek, en aan de achterkant ontstaat ruimte voor een zwemplatform. Let wel op dat je de motor in de bun niet volledig omhoog kunt trimmen. Het staartstuk blijft altijd in het water hangen. Voor de meeste vaargebieden is dat geen bezwaar, maar op heel ondiep water kan dit een punt zijn om rekening mee te houden.
Waar moet je op letten bij gebruik?
Een buitenboordmotor is relatief eenvoudig in gebruik, maar er zijn een paar dingen om op te letten. Zorg dat de motor goed bevestigd is aan de spiegel voordat je wegvaart. Controleer voor vertrek het oliepeil bij een benzinemotor en zorg bij een elektrische motor dat de accu volledig opgeladen is. Kijk of de schroef vrij is van touw, wier of ander materiaal voordat je de motor start. Kantel de motor omhoog als het water ondiep is, zodat de schroef de bodem niet raakt.
Hoe onderhoud je een buitenboordmotor?
Regelmatig onderhoud verlengt de levensduur van de motor. Spoel na gebruik in zout of vervuild water de motor altijd door met schoo water. Controleer de bougie en het koelwater regelmatig. Laat de motor aan het einde van het seizoen nakijken door een monteur als je hem intensief gebruikt hebt. Doorgaans is jaarlijks onderhoud gewenst. Afhankelijk van de voorwaarden kan dit ook verplicht zijn voor de garantie van een nieuwe motor.
Elektrische motoren vragen minder onderhoud dan benzinemotoren. Controleer wel altijd de accuaansluitingen op roest of losse contacten.
Foto door Andis Bāliņš.
