Hitte is voor de meeste mensen ongemakkelijk maar beheersbaar. Voor een deel van de bevolking is dat anders. Ouderen, jonge kinderen en mensen met een chronische aandoening lopen bij aanhoudende warmte een serieus gezondheidsrisico. Het Nationaal Hitteplan van het RIVM is er om dat risico te beperken.
Wat is het Nationaal Hitteplan?
Het Nationaal Hitteplan is een alarmeringssysteem van het RIVM. Zodra het plan actief is, informeert het RIVM organisaties, zorgprofessionals en mantelzorgers over de verwachte hitte. Het doel is dat zij tijdig extra aandacht kunnen geven aan mensen die zichzelf niet goed kunnen beschermen tegen warmte. Het plan is een signaal aan iedereen: zorg voor elkaar en in het bijzonder voor kwetsbare mensen in je omgeving.
Hitteplan is niet hetzelfde als hittegolf
Veel mensen denken dat het hitteplan alleen geldt tijdens een officiële hittegolf. Dat klopt niet. Een hittegolf kan pas achteraf worden vastgesteld: het moet in De Bilt minimaal vijf dagen achter elkaar 25 graden of warmer zijn geweest, waarvan minstens drie dagen boven de 30 graden. Het hitteplan wordt juist vooraf geactiveerd, op basis van een weersvoorspelling. Het is een vroeg waarschuwingssysteem.
Wanneer wordt het plan geactiveerd?
Het RIVM besluit tot activering na overleg met het KNMI. Daarbij kijken ze niet alleen naar de temperatuur overdag. De nachttemperatuur, de luchtvochtigheid en de gevoelstemperatuur tellen ook mee. Een warme nacht laat het lichaam niet herstellen van de hitte van de dag, wat de belasting op de volgende dag vergroot. Juist die combinatie van factoren maakt aanhoudende hitte gevaarlijk.
Activering kan voor heel Nederland gelden, maar ook per provincie. Niet overal in het land is het even warm. In het zuiden en oosten lopen de temperaturen doorgaans hoger op dan aan de kust of in het noorden.
Wie zijn kwetsbaar bij hitte?
Drie groepen lopen extra risico bij hitte. Ouderen van 75 jaar en ouder zijn de grootste risicogroep. Hun lichaam heeft meer moeite met de temperatuur en het dorstgevoel neemt op hogere leeftijd af. Daardoor drinken ze te weinig zonder dat ze dat zelf beseffen. Jonge kinderen zijn de tweede kwetsbare groep. De derde groep bestaat uit mensen met een chronische aandoening of medicijngebruik dat door hitte anders werkt. Bij twijfel over medicijnen is het verstandig contact op te nemen met de apotheek.
Adviezen bij code geel
Het Nationaal Hitteplan gaat altijd samen met minimaal code geel van het KNMI. De adviezen bij code geel zijn gericht op de omgeving van kwetsbare mensen. Ga langs of bel mensen die alleen wonen of minder goed voor zichzelf kunnen zorgen. Zet drinken klaar en moedig aan om meer te drinken dan normaal, ook zonder dorstgevoel. Houd de woning koel met zonwering en een ventilator en open ramen pas als het buiten afgekoeld is. Plan zware activiteiten voor de vroege ochtend of de avond, niet tijdens de warmste uren van de dag. Wees alert op signalen zoals hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid, en bel de huisarts als extra drinken en verkoeling niet helpen.
Adviezen bij code oranje
Wordt het hitteplan opgeschaald naar code oranje, dan gelden alle adviezen van code geel nog steeds. Daar komen extra maatregelen bij. Iedereen, ook gezonde mensen, kan bij code oranje last krijgen van de hitte. Vermijd zware inspanning en directe zonblootstelling tussen 12.00 en 18.00 uur. Is het thuis te warm, zoek dan een koele openbare plek op, zoals een bibliotheek of een overdekt winkelcentrum. Plan reizen op tijd en neem altijd water en een opgeladen telefoon mee.
Het RIVM onderscheidt bij code oranje drie gezondheidsklachten om op te letten. Oververhitting uit zich in hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid. Hitte-uitputting herken je aan flauwvallen, spierkrampen, een snelle hartslag en een bleke huid. Beide situaties vragen om rust, verkoeling en extra drinken. Bel de huisarts als de klachten aanhouden.
Adviezen bij code rood
Code rood is de zwaarste waarschuwing. Bij code rood kan ook iedereen zonder bekende aandoeningen ernstige hitteklachten ontwikkelen. Onderneem alleen activiteiten als je zeker weet dat je genoeg verkoeling, water en pauzes kunt krijgen. Stel activiteiten uit als dat niet het geval is. Bereid je voor op mogelijke water- of stroomuitval door water in te slaan en powerbanks op te laden.
Een hitteberoerte is een levensbedreigende situatie. Signalen zijn een lichaamstemperatuur boven de 39 graden, een rode huid, stuiptrekkingen en bewustzijnsverlies. Bel in dat geval direct 112. Check ook de website van je gemeente of GGD voor koele plekken in de buurt of lokale hulpinitiatieven voor kwetsbare bewoners.
Foto door Stefan Maritz.
