Wie met een zeilschip van het zuiden naar het noorden van Nederland wil varen, zonder de Noordzee op te gaan, heeft een handig alternatief: de Staande Mastroute. Deze vaarroute over binnenwater loopt dwars door het land en is speciaal ingericht voor schepen met een mast die niet gestreken kan worden. In dit artikel lees je alles over de route, de bruggen en wat je moet weten voordat je vertrekt.
Wat is de Staande Mastroute?
De Staande Mastroute is een vaarroute over binnenwater die loopt van het zuidwesten naar het noordoosten van Nederland. De route is vooral bedoeld voor zeilschepen met een mast van maximaal dertig meter die je niet kunt strijken. De route loopt van de Zeeuws-Zuid-Hollandse delta, via het IJsselmeer, naar de Waddenzee bij Lauwersoog of de Eems in de provincie Groningen. Ook voor het vervoer van hoge, uitzonderlijke ladingen, zoals grote installaties, is de route van belang.
De totale lengte van de Staande Mastroute bedraagt ongeveer 458 kilometer. Onderweg kom je zeven sluizen en 37 bruggen tegen. Goede afspraken over bedieningstijden zijn daarom een essentieel onderdeel van een geslaagde tocht.
Het zuidelijke traject
Het zuidelijke deel van de route loopt vanaf de Westerschelde of de Oosterschelde naar het Hollands Diep. Vandaar vaar je via Dordrecht, Gouda en Alphen aan den Rijn richting Amsterdam. In Zuid-Holland zijn er ook alternatieve routes beschikbaar, zoals de westelijke variant vanaf Alphen aan den Rijn via Leiden naar De Kaag, en de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder bij Lisse.
Door Amsterdam: het nachtkonvooi
Amsterdam vormt een bijzonder onderdeel van de route. Schepen met een mast kunnen de stad alleen 's nachts passeren, via het zogeheten nachtkonvooi. Dit is een georganiseerde doorvaart waarbij alle deelnemende schepen als één groep door de bruggen en een sluis varen. Er is elke nacht één doorvaart van zuid naar noord en één van noord naar zuid. Het zuid-naar-noord-konvooi vertrekt doorgaans rond middernacht vanaf de Nieuwe Meer en de passage duurt ongeveer twee uur, afhankelijk van het aantal schepen en de omstandigheden.
Naast het nachtkonvooi door Amsterdam bestaat er ook een route via Haarlem. Deze passage vindt overdag en 's avonds plaats, eveneens in konvooi. Een complete doorvaart via Haarlem duurt wel een dag langer dan via Amsterdam.
Het noordelijke traject
Het noordelijke deel van de route loopt vanaf het IJsselmeer via Lemmer, Leeuwarden en Dokkum naar Groningen en Delfzijl. Dit traject heeft een lengte van ongeveer 208 kilometer. Afhankelijk van je gekozen route en eindbestemming kom je hier zo'n 44 bruggen en 7 sluiscomplexen tegen.
Vanaf Amsterdam zijn er meerdere routes mogelijk richting het noorden, afhankelijk van of je naar de Waddenzee of naar Delfzijl wilt. De hoofdroute loopt via het Markermeer, de Houtribsluizen bij Lelystad en het IJsselmeer naar de Prinses Margrietsluis bij Lemmer. Andere routes lopen via Enkhuizen naar Kornwerderzand en de Afsluitdijk, of naar Den Oever.
Goed voorbereiden is essentieel
De Staande Mastroute wordt zowel door de beroepsvaart als de recreatievaart gebruikt. Een goede voorbereiding is daarom belangrijk. Bedieningstijden van bruggen en sluizen kunnen wijzigen of tijdelijk gestremd zijn, bijvoorbeeld door werkzaamheden. Het is verstandig om voor vertrek de actuele situatie te checken via vaarweginformatie.nl. Ook zijn er brochures en knooppuntenboekjes beschikbaar met praktische informatie over bedieningstijden en telefoonnummers van verkeerscentrales.
Houd er rekening mee dat sommige bruggen niet bedienen bij harde wind. Plan je tocht daarom met enige flexibiliteit.
Foto door Joerg Mangelsen.
