Het warme weer komt er weer aan, dat betekent ook een verhoogde kans op blauwalg. Elk jaar duikt het opnieuw op in plassen, meren en kanalen door heel Nederland. Maar wat is blauwalg eigenlijk, hoe herken je het en waarom is het iets om rekening mee te houden? In dit artikel leggen we het uit.
Wat is blauwalg?
De naam is een beetje misleidend. Blauwalg is geen alg, maar een bacterie. De officiële naam is cyanobacterie. Deze bacteriën komen van nature voor in vrijwel al het oppervlaktewater. In kleine hoeveelheden zijn ze onzichtbaar en vormen ze geen probleem. Het wordt anders als de bacterie zich explosief gaat vermenigvuldigen. Dat noem je een algenbloei. Op dat moment ontstaat een drijflaag op het water die giftige stoffen kan bevatten.
Het ontstaan van blauwalg
Blauwalg gedijt het best in warm, stilstaand water met veel voedingsstoffen. De ideale omstandigheden zijn een watertemperatuur boven de 20 graden, weinig wind en stroming, en een hoog gehalte aan fosfaat en stikstof. Die voedingsstoffen komen in het water via meststoffen uit de landbouw, afvalwater, maar ook via hondenpoep, brood en lokvoer van sportvissers.
Zodra deze omstandigheden samenkomen, kan de bacterie razendsnel groeien. Een paar warme dagen zijn genoeg om een plas of sloot te laten omslaan. Blauwalg verdwijnt weer als het water afkoelt en er meer stroming ontstaat door wind of regen.
Blauwalg herkennen
Blauwalg ziet er niet altijd hetzelfde uit. De kleur varieert van blauwgroen tot bruingroen of roodbruin. De drijflaag kan er vettig of olieachtig uitzien, maar soms zie je ook witte of blauwe schuimvlokken op het water. Vaak krijgt het water een blauw/groene gloed. Blauwalg ontwikkelt zich in drie herkenbare fasen:
- In het begin zweven er kleine groene bolletjes of vlokjes in het water. Het ruikt licht naar vis.
- Daarna vormt zich een olieachtige groene laag op het wateroppervlak. De visgeur wordt sterker.
- In de laatste fase bedekt een blauwe of witte schuimlaag het water. De geur lijkt op rottende planten.
Zit er blauwalg in het water, dan zie je soms ook dode vissen drijven. De bacterie haalt namelijk zuurstof uit het water, wat funest is voor vissen en andere waterorganismen.
Niet zwemmen bij blauwalg
Zit er blauwalg in het water? Ga dan niet het water in. Dat geldt ook als er nog geen waarschuwingsbord staat. De waterkwaliteit wordt niet dagelijks gecontroleerd, dus een plas kan al besmet zijn voordat er officieel een melding is. Op de website zwemwater.nl vind je een actueel overzicht van zwemlocaties en eventuele negatieve zwemadviezen bij jou in de buurt.
Blauwalg en je hond
Honden zijn extra kwetsbaar bij blauwalg. Ze zwemmen met een open bek en slikken daardoor makkelijk water in. Maar ook aan de kant kan een hond in aanraking komen met blauwalg door zijn vacht schoon te likken na het zwemmen. Een slootje waar een hond de vorige dag nog probleemloos in plonsde, kan de volgende dag al besmet zijn.
Er bestaat geen tegengif tegen de gifstoffen van blauwalg. Bij vermoeden van contact is snel handelen belangrijk. Raadpleeg direct een dierenarts als je denkt dat je hond besmet water heeft ingeslikt.
Blauwalg in Nederland
Blauwalg komt ieder jaar terug in Nederland, vooral in de maanden juli, augustus en september. Door klimaatverandering worden zomers warmer en natter, wat de groei van blauwalg bevordert. Waterschappen en gemeenten monitoren de waterkwaliteit en proberen algenbloei te beperken door waterlopen door te spoelen en de instroom van voedingsstoffen te verminderen. Toch is blauwalg lastig te bestrijden zodra het eenmaal aanwezig is.
Veelgestelde vragen over blauwalg
Hoe ziet blauwalg eruit?
Blauwalg ziet er uit als een drijvende laag op het water. De kleur varieert van blauwgroen en bruingroen tot roodbruin. Het water kan er troebel, olieachtig of schuimig uitzien. Soms zweven er groene bolletjes of vlokjes in het water.
Hoe herken je blauwalg?
Je herkent blauwalg aan een vettige of olieachtige laag op het water, een afwijkende kleur (groen, blauwgroen of roodbruin) en een onaangename geur die lijkt op rotte vis of rottende planten. Dode vissen in het water kunnen ook een signaal zijn.
Mag je zwemmen bij blauwalg?
Zwemmen in water met blauwalg wordt sterk afgeraden. Je kunt er ziek van worden. Bij contact met besmet water kunnen huid- en oogirritaties ontstaan. Slik je per ongeluk water in, dan kun je last krijgen van hoofdpijn, misselijkheid en maag- en darmklachten.
Hoe ontstaat blauwalg?
Blauwalg ontstaat als cyanobacteriën zich explosief vermenigvuldigen in warm, stilstaand water met veel voedingsstoffen zoals fosfaat en stikstof. Dit gebeurt vooral bij temperaturen boven de 20 graden en weinig wind.
Is blauwalg gevaarlijk?
Blauwalg in kleine hoeveelheden is niet gevaarlijk. Bij een algenbloei kunnen de bacteriën giftige stoffen aanmaken, zogenoemde cyanotoxinen. Deze stoffen kunnen schadelijk zijn voor mensen en dieren. Niet alle soorten blauwalg produceren deze gifstoffen, maar omdat de gevaarlijke soorten veel voorkomen in Nederland is het verstandig om contact te vermijden.
Wat krijg je van blauwalg?
Bij contact met besmet water kunnen huid- en oogirritaties ontstaan. Wie water inslikt kan last krijgen van hoofdpijn, misselijkheid en maag- en darmklachten. Voor honden kan contact met blauwalg ernstige gevolgen hebben. Raadpleeg bij twijfel een dierenarts.
